Con mới sinh được đăng ký làm người phụ thuộc của bố hoặc mẹ ngay khi đã có số định danh cá nhân — số này được cấp khi đăng ký khai sinh và ghi trên giấy khai sinh. Giảm trừ gia cảnh cho con được tính từ tháng phát sinh nghĩa vụ nuôi dưỡng, tức là tháng con sinh ra, không phải tháng nộp giấy. Từ kỳ tính thuế 2026, mức giảm trừ mỗi người phụ thuộc là 6,2 triệu đồng/tháng (Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15).
Nếu đăng ký chậm vài tháng, những tháng chưa được trừ trên lương thường được tính lại khi quyết toán năm, miễn là con đã được đăng ký đúng. Vì vậy việc gấp nhất không phải đăng ký ngay trong tuần, mà là làm khai sinh sớm để có số định danh, rồi đăng ký qua nơi trả lương và tra lại xem thời điểm bắt đầu giảm trừ có ghi đúng tháng sinh không.
Giảm trừ cho con được tính từ tháng nào
Nguyên tắc lâu nay của thuế thu nhập cá nhân: giảm trừ cho người phụ thuộc tính từ tháng phát sinh nghĩa vụ nuôi dưỡng. Với con mới sinh, đó là tháng sinh.
Ví dụ giả định: con sinh ngày 20/3/2026, mẹ nộp giấy đăng ký cho công ty vào tháng 6/2026.
| Tháng | Trên phiếu lương | Khi quyết toán năm 2026 |
|---|---|---|
| 3, 4, 5 | Chưa được trừ vì công ty chưa có thông tin | Được tính lại: 3 tháng × 6,2 triệu đồng = 18,6 triệu đồng giảm trừ |
| 6 đến 12 | Được trừ 6,2 triệu đồng/tháng | Giữ nguyên |
Tháng sinh được tính trọn tháng, dù con sinh vào ngày cuối tháng. Điều kiện để phần tháng 3–5 được tính lại là thông tin đăng ký ghi thời điểm bắt đầu tính giảm trừ là tháng 3, không phải tháng 6. Đây là chỗ hay sai nhất, sẽ nói ở phần tra kết quả.
Quy định chi tiết về thuế thu nhập cá nhân được thay mới từ 1/7/2026 (Nghị định 253/2026/NĐ-CP, Thông tư 87/2026/TT-BTC); nguyên tắc tính từ tháng phát sinh nghĩa vụ nuôi dưỡng nên được đối chiếu lại với văn bản mới khi làm.
Lấy số định danh của con ở đâu
- Giấy khai sinh: khi đăng ký khai sinh, trẻ được cấp số định danh cá nhân và số này được ghi trên giấy khai sinh. Đây là số dùng để đăng ký người phụ thuộc.
- Đăng ký khai sinh trực tuyến: nhiều nơi cho phép đăng ký khai sinh qua cổng dịch vụ công, liên thông với các thủ tục khác cho trẻ. Kết quả cũng có số định danh.
- Chưa khai sinh thì chưa có số, và chưa đăng ký người phụ thuộc được. Làm khai sinh trong thời hạn theo quy định về hộ tịch, càng sớm càng tốt.
Chép số định danh của con từ bản chính giấy khai sinh, không chép từ tin nhắn người khác gửi lại. Một chữ số sai ở bước này sinh ra đúng loại lỗi khó phát hiện nhất.
Bố hay mẹ đứng tên đăng ký
Mỗi người con chỉ được tính giảm trừ cho một người trong một tháng. Bố mẹ tự thoả thuận ai đăng ký. Một số điểm để quyết định:
- Người có thu nhập chịu thuế nên là người đăng ký. Người không phải nộp thuế thu nhập cá nhân thì giảm trừ không mang lại gì.
- Nếu cả hai đều nộp thuế, người có thu nhập tính thuế cao hơn thường được lợi hơn vì phần giảm trừ làm giảm thuế ở bậc cao.
- Nếu gia đình có nhiều con, có thể mỗi người đăng ký một con; không bắt buộc dồn về một người.
- Mẹ đang nghỉ thai sản vẫn có thể là người đăng ký nếu năm đó có thu nhập chịu thuế; cân nhắc tổng thu nhập cả năm, không chỉ những tháng đang nghỉ.
Ví dụ giả định: mẹ nghỉ thai sản sáu tháng cuối năm, nửa đầu năm có lương vừa đủ để nộp một ít thuế; bố có lương đều cả năm và đang nộp thuế ở bậc cao hơn. Đăng ký con cho bố thì phần giảm trừ 6,2 triệu đồng/tháng được dùng hết cho cả năm; đăng ký cho mẹ thì có những tháng mẹ không có thu nhập chịu thuế để trừ. Không có công thức chung, nhưng hãy ngồi tính trước khi nộp giấy.
Đổi người đăng ký giữa năm hay sang năm sau đều làm được, nhưng người cũ phải báo kết thúc trước khi người mới đăng ký, để không bị trùng.
Đăng ký qua đâu và nộp gì
- Qua nơi trả lương: điền mẫu đăng ký người phụ thuộc mà bộ phận nhân sự đưa, kèm bản chụp giấy khai sinh của con. Nơi trả lương gửi thông tin tới cơ quan thuế và bắt đầu trừ trên phiếu lương.
- Tự đăng ký trên tài khoản thuế điện tử hoặc ứng dụng thuế, nếu không đi làm công ăn lương hoặc muốn tự làm.
Trên mẫu, ghi rõ ba điều: họ tên con đúng như giấy khai sinh, số định danh, và thời điểm bắt đầu tính giảm trừ là tháng sinh. Phòng nhân sự bận rộn đôi khi tự điền tháng hiện tại; kiểm tra lại bản cuối trước khi ký.
Mẫu biểu theo thông tư hướng dẫn hiện hành. Nếu nơi làm việc có phần mềm tự khai, đề nghị họ gửi lại bản đã nhập để kiểm tra.
Người không làm công ăn lương cần để ý thêm: giảm trừ gia cảnh chỉ có ý nghĩa khi có thu nhập tính thuế theo cách được trừ gia cảnh, như tiền lương, tiền công khi quyết toán. Cá nhân kinh doanh nộp thuế theo tỷ lệ trên doanh thu thì giảm trừ gia cảnh thường không làm thay đổi số thuế của phần kinh doanh đó. Nếu nhà có cả hai loại thu nhập, hỏi cơ quan thuế để chọn người đăng ký cho hợp lý.
Tra xem con đã được ghi nhận chưa
Sau khi đăng ký, đăng nhập tài khoản thuế điện tử cá nhân hoặc ứng dụng thuế, vào mục người phụ thuộc:
- Con có hiện trong danh sách không, họ tên, ngày sinh, số định danh có đúng không.
- Thời điểm bắt đầu tính giảm trừ là tháng nào — phải là tháng sinh.
- Không có thời điểm kết thúc lạ.
Rồi xem phiếu lương tháng kế tiếp: số người phụ thuộc đang được tính đã tăng thêm một chưa. Nếu tra thấy thời điểm bắt đầu ghi tháng nộp giấy thay vì tháng sinh, đề nghị nơi trả lương sửa lại — sửa trong năm thì khi quyết toán mới tính đủ các tháng đầu. Cách đọc chi tiết từng dòng giảm trừ trên phiếu lương có trong bài tra người phụ thuộc: giảm trừ đã vào chưa.
Những chỗ hay sai với con mới sinh
- Đăng ký bằng tên dự định trước khi khai sinh xong, rồi tên trên giấy khai sinh khác. Chờ có giấy khai sinh rồi hãy đăng ký.
- Cả bố và mẹ cùng đăng ký vì mỗi người nộp giấy ở công ty mình mà không bàn với nhau.
- Sinh đôi, sinh ba: đăng ký đủ từng trẻ, mỗi trẻ một số định danh; nhân sự đôi khi chỉ nhập một.
- Quên cập nhật khi đổi việc: sang công ty mới, người phụ thuộc không tự “chuyển theo” trên phiếu lương; cần báo nơi mới.
- Con sinh cuối năm, đăng ký sang năm sau: vẫn có thể được tính cho các tháng cuối năm sinh khi quyết toán, nhưng cách làm cụ thể nên hỏi nơi trả lương hoặc cơ quan thuế ngay khi có giấy khai sinh để không lỡ.
Bước tiếp theo
- Làm khai sinh cho con sớm; chép chính xác số định danh từ bản chính giấy khai sinh.
- Bố mẹ thống nhất ai đăng ký, dựa trên thu nhập chịu thuế của mỗi người.
- Nộp mẫu đăng ký người phụ thuộc cho nơi trả lương, ghi rõ thời điểm bắt đầu là tháng sinh.
- Tra trên tài khoản thuế cá nhân xem con đã được ghi nhận, thời điểm bắt đầu có đúng không.
- Xem phiếu lương tháng sau; kiểm tra lại khi quyết toán năm để chắc các tháng đầu đã được tính.
Câu hỏi thường gặp
Con sinh ngày 31 thì tháng đó có được tính giảm trừ không?
Theo nguyên tắc tính từ tháng phát sinh nghĩa vụ nuôi dưỡng, tháng sinh được tính trọn tháng dù con sinh vào ngày nào trong tháng.
Mẹ nghỉ thai sản, chỉ nhận tiền bảo hiểm thì có nên đăng ký con cho mẹ không?
Tiền thai sản từ bảo hiểm xã hội không phải thu nhập chịu thuế thu nhập cá nhân. Nếu cả năm mẹ ít thu nhập chịu thuế, đăng ký cho bố có thể có lợi hơn. Tính theo tổng thu nhập cả năm của mỗi người.
Có cần nộp bản sao giấy khai sinh có chứng thực không?
Tuỳ yêu cầu của nơi trả lương và hình thức nộp. Thường chỉ cần bản chụp để đối chiếu thông tin, còn cơ quan thuế xác thực qua số định danh. Giữ bản chính cẩn thận để dùng khi cần.
Con là người phụ thuộc tới bao nhiêu tuổi?
Con dưới 18 tuổi là người phụ thuộc; sau 18 tuổi chỉ còn được tính trong một số trường hợp như đang đi học hoặc không có khả năng lao động, kèm điều kiện thu nhập. Khi con lớn, nhớ tra lại để báo kết thúc đúng lúc.
Bố mẹ không kết hôn thì ai được đăng ký con?
Người nào có nghĩa vụ nuôi dưỡng và giấy tờ chứng minh quan hệ với con (giấy khai sinh ghi tên) thì có thể đăng ký, nhưng chỉ một người được tính trong cùng thời gian. Hai bên nên thoả thuận bằng văn bản.
Con ở quê với ông bà, bố mẹ đi làm xa có đăng ký được không?
Được. Điều kiện là bố hoặc mẹ có nghĩa vụ nuôi dưỡng con, không phải con sống cùng chỗ với ai. Giấy khai sinh ghi tên bố mẹ là giấy tờ chứng minh quan hệ.
Đổi công ty khi con mới sinh được vài tháng, có mất phần giảm trừ không?
Không mất nếu con đã được đăng ký đúng. Báo công ty mới về người phụ thuộc để họ tiếp tục trừ trên lương; các tháng còn thiếu sẽ được tính khi quyết toán.
